مەترسییەکانی پاراستنی نهێنی و نوێکردنەوەی تۆمارکردنی ناوی دۆمەین

بەهێزترین لایەنی ناوی دۆمەینەکان زۆرجار نەک کڕینەکەی خۆیەتی، بەڵکو...نوێکردنەوە، فێڵکردن، بەربەستەکانی گواستنەوە، خاوەندارێتیی ناڕوون، و مامەڵەکردنی ناتەواو لەگەڵ پاراستنی نهێنی و پابەندبوونکە دەبێتە هۆی زیانی درێژخایەن.

ئەم وتارە “خەفەکە” بۆ کۆمەڵێک هەنگاوی کرداری شیدەکاتەوە:خاوەندارێتیی دۆمەینی درێژخایەن و جێگیر بە تێچوویەکی کەم مسۆگەر بکەو مەترسیی ڕفاندن، قفڵکردن، یان زیادەڕۆیی لە نرخدا کەم بکاتەوە.

١. سەرەتا، با ڕوونی بکەینەوە: “مەترسییەکانی تایبەتمەندی” و “نوێکردنەوە”ی پەیوەست بە ناوی دۆمەینەکانەوە بەتەواوی چین کە خەڵکی تووشی کێشە دەکەن؟

کێشە سەرەکییەکانی ناوی دۆمەین کە ڕووبەڕوویان دەبیتەوە، بە شێوەیەکی گشتی دەکرێن بە سێ جۆر دابەش:

تەڵەی نرخ: ساڵی یەکەم هەرزانە، کرێی نوێکردنەوە دەبێتە دوو هێندە؛ تێچووی کڕینەوەش تەنانەت زیاترە.

• نرخی بانگەشەیی سەرەتایی زۆر نزمە (تەنانەت تا ئەو ڕادەیەی ٠.٩٩ دۆلار)، ئەمەش وا دەکات هەست بکەیت کە “ناوی دۆمەینەکان زۆر هەن”.”
• تێچووی نوێکردنەوە لە ساڵی دواتردا لەناکاو گرانتر دەبێت، یان “هەندێک زیادکراوی دۆمەین” لە بنەڕەتدا نوێکردنەوەیان گرانە.
• ئەگەر لە نوێکردنەوەی لەبیرچوویت، پێویستە ماوەی ڕزگارکردنەوە (RGP)تێچووەکانی گێڕانەوە زۆرجار بە شێوەیەکی بەرچاو لە تێچووە ستانداردەکانی نوێکردنەوە بەرزترن؛ هی ICANNبەیاننامەی پابەندبوونجەخت لەوە دەکرێتەوە کە پێویستە دابینکەرانی خزمەتگوزاریی تۆمارکردن ڕێگە بە تۆمارکردن بدەن لە ڕیجێکتبل جۆبۆلۆجی (٣٠ ڕۆژ) کڕینەوە/بوژاندنەوەی ناوی دۆمەینەکان پێش بەسەرچوونیان.

ب. تەڵەی خاوەندارێتی: تۆ وا بیر دەکەیتەوە کە خاوەنی ئەوەی، بەڵام هەژمارەکە لە ڕاستیدا لەژێر کۆنترۆڵی تۆدا نییە.

بە شێوەیەکی باو لە:

• کاتێک ناوی دۆمەینێک لە کۆمپانیایەکی پەرەپێدانی وێبسایت، دابینکەرێکی ئاوتسۆرسینگ، یان ئاژانسێک دەکڕیت، ئەوان بە بەکارهێنانی هەژماری خۆیان تۆماری دەکەن.
• تۆ پاکێجی “دۆمەینی خۆڕایی'ت هەڵبژارد، بەڵام دواتر بۆت دەرکەوت کە دۆمەینەکە ناتوانرێت بگوازرێتەوە یان هیچ کۆدی گواستنەوەی پێنەدراوە.
• تۆ خزمەتگوزارییەکی تایبەتمەندی/پرۆکسیت کڕیوە، بەڵام لە وردبینیی گرێبەست و بڕگەکانی کۆنترۆڵدا شکستی هێناوە.

ج. کێشەکانی پاراستنی نهێنی/پابەندبوون: هەوڵدان بۆ پاراستنی نهێنی دەبێتە هۆی ڕاگرتنی دۆمەینەکە و نەتوانینی تانەدان.

• تۆ بە زانیاریی نادروست خۆت تۆمار کردووە، یان لەبیرت چووە زانیارییەکانی پەیوەندیت نوێ بکەیتەوە.
• ئیمەیڵی پشتڕاستکردنەوەکەت لەدەستدا، کە بووە هۆی ڕاگرتنی دۆمەینەکەت.
  ئایکان بە ڕوونیئەگەر تۆمارکەر زانیاریی نادروست دابین بکات، یان لە ماوەی حەوت ڕۆژدا وردەکارییەکان نوێ نەکاتەوە، یان لە ماوەی پازدە ڕۆژدا وەڵامی داواکارییەکانی پشتڕاستکردنەوە نەداتەوە، دابینکەری خزمەتگوزاریی تۆمارکردندەبێت هەڵبدرێت یان هەڵبوەشێنرێتەوەناوی دۆمەین

٢. سەرەتا، لە سیستەمی ناوی دۆمەین تێبگە: کێ کۆنترۆڵی ناوی دۆمەینەکەت دەکات؟

لەمانە چوار ڕۆڵە تێبگە، و ئەگەری کەمترە فێڵت لێ بکرێت:

1. تۆمارکەربەڕێوەبردنی “کۆگای سەرەکی” بۆ دۆمەینێکی ئاست-سەرەکیی دیاریکراو (TLD)، وەک .com、.net、.shop لەلایەن تۆمارگەی جیاوازەوە بەڕێوەدەبرێت
2. تۆمارکەرئەو شوێنەی کە ناوی دۆمەینەکەتتی لێ کڕیوە (تۆمارکەرێکی باوەڕپێکراوی ICANN کە خزمەتگوزارییەکانی پشتەوە، نوێکردنەوە، چارەسەرکردنی DNS، هتد دابین دەکات)
3. تەقسیمیکەر/بریکارفرۆشیارانی لاوەکی لەژێر ناونیشانکەر – ڕەنگە تەنانەت هەستیش نەکەیت کە لە دووبارەفرۆشێک دەکڕیت.
4. تۆمارکەرخاوەنە یاساییەکەی ناوی دۆمەینەکە (لانیکەم لە چوارچێوەی گرێبەست و سیاسەتەکاندا، دەبێت تۆ ئەو کەسە بیت)

ئایکان پێشکەش دەکات“پۆرتاڵی زانیاریی تۆمارکەر”، و جەخت لەوە دەکاتەوە کە تۆمارکەران مافی دەستڕاگەیشتنیان بە زانیارییەکانی پەیوەست بە تۆمارکردن، بەڕێوەبردن، گواستنەوە، نوێکردنەوە، و گەڕاندنەوەی ناوی دۆمەینەکان هەیە.
لە هەمان کاتدا، ئایکان (ICANN) ماف و بەرپرسیارێتییەکانی تۆمارکەرانیشی یاسایی کردووە.تێبینییە کورتکراوەکان(هەرچەندە لە کۆتا مەرحەلەدا دەقی ڕەسەنی گرێبەست/سیاسەتەکە باڵادەست دەبێت).

٣. چۆن بەتەواوی “کێشەی خاوەندارێتی” ناوی دۆمەینێک دیاری دەکرێت؟

٣.١ ئایا زانیارییەکانی تۆمارکەر هی تۆن (یان هی کۆمپانیاکەت)؟

• بۆ ماڵپەڕە کەسییەکان: پێشنیار دەکرێت کە زانیارییە کەسییە ڕاستەقینەکانی خۆت (یان هی کەسێتییە یاساییەکەت) وەک تۆمارکەر دابین بکەیت.
• بۆ ماڵپەڕی کۆمپانیاکان: خانەی ناوی تۆمارکەر دەبێت بە ناوی یاسایی کۆمپانیاکە پڕبکرێتەوە (یان دامەزراوەیەکی پشتڕاستکراوە).

٣.٢ ئایا ئەو هەژمارەی پشتیوانیی بەڕێوەبردنی دۆمەینەکە (backend) خۆت دروستت کردووە، و دەتوانیت بچیتە ژوورەوەی؟

ئەگەر خزمەتگوزارییەکی دەرەکی یان بریکارێک وتی، “من بۆتی بەڕێوە دەبەم،” پێویستە وریا بیت:

• ئەگەر لە نوێکردنەوەی گرێبەستەکەدا شکست بهێنیت، یان لەگەڵ لایەنی بەرامبەردا کێشەت دروست بێت، یان پەیوەندیت لەگەڵیاندا پچڕێت، لەوانەیە ببینیت کە ناتوانیت بە تەواوی ناوی دۆمەینەکە بەدەست بهێنیتەوە.
• ڕێگەت پێنەدراوە DNS دەستکاری بکەیت، نوێی بکەیتەوە، بکەیتەوە یان بگوازیتەوە.

شێوازی دروست:

هەژمارێکی تایبەت بە خۆت تۆمار بکە، ئیمەیڵ یان ژمارەی مۆبایلەکەت پێوە ببەستە، و مافی “هەژماری لاوەکی” یان دەستگەیشتنی کاتی بە لایەنی بەرامبەر ببەخشە.

٣.٣ ئایا ئیمەیڵی پەیوەندیی ناوی دۆمەینەکە ئیمەیڵێکی هەمیشەییە و سەربەخۆیە لە ناوی دۆمەینەکە؟

ئایکانسیاسەتی گەڕاندنەوەی بەسەرچوو (ERRP)داوا لە تۆمارکەران دەکرێت ناونیشانێکی ئیمەیڵی جێگرەوە دابین بکەن کە پەیوەندی بە ناوی دۆمەینەکەوە نەبێت، بۆ ئەوەی لە ئەگەری لەکارکەوتنی دۆمەینەکەدا ئاگادارکردنەوەکان لەدەست نەدەن.
بۆ نموونە: ئەگەر ناونیشانی ئیمەیڵی دۆمەینەکەت بێت [email protected]کاتێک دۆمەینێک بەسەردەچێت، ڕەنگە ئاگادارکردنەوەکانی ئیمەیڵیش وەرنەگریت—کە ئەمەش زۆر مەترسیدارە.

٣.٤ ئایا دەتوانیت کۆدی گواستنەوە (کۆدی ئۆتھ / کۆدی EPP) بەدەست بهێنیت؟

ئەمە خاڵی سەرەکییە لەوەی کە ئایا کەسێک دەتوانێت بە ئازادی ناونیشانەکانی بگۆڕێت.لاپەڕەی پابەندبوون بە ICANNڕوونکردنەوە: ئەگەر داوای کۆدی-ڕەزامەندی بکەیت و تۆمارکەرەکە هەژمارەکەی پڕ نەکردبێتەوە پێنج ڕۆژی ڕۆژژمێریلەناو سیستەمەکەدا، دەتوانیت سکاڵایەکی گواستنەوە پێشکەش بکەیت.
ئەگەر پلاتفۆرمێک یان بریکارێک بەردەوام ڕەتی بکاتەوە کۆدی گواستنەوەت پێ بدات، ئەمە ئاماژەیەکی ڕوونە بۆ ئەوەی کە هەوڵ دەدەن بتبەستنەوە.

٣.٥ ئایا دەتوانیت دۆخی دۆمەینەکە پشتڕاست بکەیتەوە، بکەیتەوە و بیگوازیتەوە؟

ئایکان سیاسەتی گواستنەوە سیاسەتەکە پرۆسەی گواستنەوەی نێوان تۆمارکەران دیاری دەکات (بە ڕەزامەندیی FOAیشەوە) و جەخت لەوە دەکاتەوە کە دەبێت تۆمارکەران بتوانن ناوی دۆمەینەکانیان بگوازنەوە، مەگەر بەپێی سیاسەتەکە قەدەغە کرابێت.

٤. باوترین سیناریۆکانی “مەینگەی سەر بەبوون”

سیناریۆی A: کۆمپانیای پەرەپێدانی وێبسایتەکە دەڵێت، “ئاسانترە بۆ ئێمە کە ناوی دۆمەینەکەت بۆ تۆ تۆمار بکەین.”

مەترسییەکان: ناوی دۆمەینەکە بە ناوی لایەنی بەرامبەرەوە تۆمار کراوە، یان هەژماری بەکئێندەکە لەژێر دەستی ئەواندایە.
دەرەنجامەکان: لە کاتی گۆڕینی دابینکەری خزمەتگوزاری، ڕەنگە ناوی دۆمەینەکەت تووشی بەرزبوونەوەی نرخ یان تەنانەت ڕەتکردنەوەی ڕاستەوخۆی گواستنەوەی ببێت.

شێوازی دروست (بە توندی پێشنیار دەکرێت لە گرێبەستەکان/ئیمەیڵەکاندا بخرێتەڕوو):

• ناوی دۆمەینەکە دەبێت بە ناوی خۆت/کۆمپانیاکەتەوە تۆمار بکرێت (تۆمارکەر).
• پێویستە هەژماری تۆمارکەری ناوی دۆمەینەکە لەلایەن خۆتەوە دروست بکرێت و لەژێر کۆنترۆڵی تۆدا بێت.
• لایەنی دەرەکی تەنها مافە DNS کارگێڕییەکانی (یان مافە کاتییەکانی) پێ دەبەخشرێت.
• لە کاتی ڕادەستکردنی پڕۆژەکەدا، دەبێت ئەم زانیارییانەی خوارەوە دابین بکرێن: وردەکارییەکانی ئەکاونت، پشتڕاستکردنەوەی دوو-هەنگاوی (2FA)، ڕێنمایی بۆ بەدەستهێنانی کۆدەکانی گواستنەوە، و لیستێک لە تۆمارەکانی DNS.

سیناریۆی ب: تۆ پاکێجی “دۆمەینی خۆڕایی + هۆستینگ”ـت کڕیوە.”

مەترسییەکان: تێچووی خزمەتگوزارییە خۆڕاییەکان ئەوەیە کە “ناگوازرێنەوە”، “نوێکردنەوەیان زۆر گرانە”، “بۆ چەندین ساڵ قفڵکراون”، و “هیچ کۆدێکی گواستنەوە پێشکەش ناکرێت”.
شکاندنی بنبەست:

• پێش ئەنجامدانی پارەدان، تکایە دڵنیا ببەوە: ئایا ناوی دۆمەینەکە بە جیا پارەی بۆ وەردەگیرێت؟ ئایا دەگوازرێتەوە؟ ئایا دەتوانرێت کۆدی گواستنەوەکەی بە سەربەخۆیی بەدەست بهێنرێت؟
• بڕگەی زۆرترین متمانەپێکراو:ناوی دۆمەینەکان کە بە جیا لە تۆمارکەرە سەرەکییەکانەوە کڕدراونپلاتفۆرمەکانی هۆستینگ/دروستکردنی وێبسایت دەتوانرێت بە ئارەزوو بگۆڕدرێن.

سیناریۆی C: ناوی دۆمەینەکان کە لە کاتی کاری تیمیدا خراونەتە ژێر هەژماری تایبەتی کارمەندێکەوە

مەترسییەکان: ڕۆیشتنی کارمەند، ناچالاککردنی هەژماری ئیمەیڵ، یان لەدەستدانی پشتڕاستکردنەوەی دوو-قۆناغی (2FA) واتای ئەوەیە کە تۆ ناسنامەکانی کۆمپانیاکەت لەدەستداوە.
ڕێکخستنی جەستە:

• بەکارهێنانی هەژماری یەکگرتووی ناوی دۆمەینی کۆمپانیا (بۆ نموونە [email protected]) تۆمارکردن
• پشتڕاستکردنەوەی دوو-هەنگاوی (2FA) بە بەکارهێنانی بەڕێوەبەری وشەی نهێنی/کلیلی هاردوێری کۆمپانیا
• ڕێگەدانەکان بەپێی ڕۆڵ تەرخان دەکرێن، کە لانیکەم دوو بەڕێوەبەر پێویستن.

٥. تەڵەی نوێکردنەوە ١: نرخی ساڵی یەکەمی نزم ≠ تێچووی درێژخایەنی نزم (پێویستە فێری حیسابکردنی “تێچوو” ببیت)

زۆر کەس تەنها سەرنجیان لەسەر نرخی ساڵی یەکەمە، کە باوترین “خەیانەتی نەرم'ە.

٥.١ دەبێت چی بیت؟ — کۆی تێچووی خاوەندارێتی

لانیکەم سێ ساڵ (پێنج ساڵ باشترە):

• تێچووی تۆمارکردنی ساڵی یەکەم
• نرخی نوێکردنەوەی ساڵی دووەم
• نرخی نوێکردنەوەی ساڵی سێیەم
• تێچووەکانی پاراستنی تایبەتمەندی (هەندێکیان بە پارەن، هەندێکیان بەخۆڕایی)
• DNS/ئیمەیڵ/بڕوانامەکان و خزمەتگوزارییە زیادەکانى تر (ئارەزوومەندانە)

فۆرمولەیەکی سادە:

تێچووی ٣ ساڵ = کرێی تۆمارکردن + ٢×کرێی نوێکردنەوە + ٣×کرێی پاراستنی نهێنی (ئەگەر پێویست بێت) + خزمەتگوزارییە تەواوکەرە سەرەکییەکان

٥.٢ ERRP داوا لە تۆمارکەران دەکات کە کرێیە سەرەکییەکان ئاشکرا بکەن (هەرچەندە هێشتا پێویستە بە شێوەیەکی چالاکانە پشکنینیان بۆ بکەیت)

ئایکانسیاسەتی نوێکردنەوەی تۆمارکردنی بەسەرچوو (ERRP)پێویستە لەسەر دابینکەرانی خزمەتگوزاریی تۆمارکردن کە لانیکەم کرێی نوێکردنەوە، کرێی نوێکردنەوەی دوای بەسەرچوون (ئەگەر جیاواز بێت)، و تێچووی گێڕانەوە/بوژاندنەوە بە ڕوونی لە ڕێککەوتنەکانی تۆمارکردن یان لەسەر وێبسایتەکانیاندا دیاری بکەن. هانی دەدرێن کە لە کاتی پرۆسەی تۆمارکردندا ڕوونکردنەوەی ڕوونتر پێشکەش بکەن، بەتایبەتی کاتێک کرێی نوێکردنەوە لە نرخی ساڵی یەکەم زیاتر دەبێت.

کردارەکانت: پێش ئەوەی داواکارییەکەت تۆمار بکەیت، وێنەیەکی شاشەکە بگرە لە “نرخی نوێکردنەوە” و “نرخی کڕینەوە” (بۆ کێشەکانی داهاتوو هەڵیبگریت).

٦. تەڵەی نوێکردنەوەی ٢: نوێکردنەوەی گرانبەهاکان و چاڵە “دۆمەینی پریمیم”

ڕەنگە ڕووبەڕووی دوو جۆر “پرێمیەم” بووبیتەوە:

1. تۆمارکردنی پێشەنگلە کاتی تۆمارکردنەوەدا زۆر گران بوو.
2. نوێکردنەوەی پریمیەمتۆمارکردن گران نییە، بەڵام کرێی نوێکردنەوەی ساڵانەی گرانە (و فێڵاویترە).

ئەمە زیاتر لەنێو هەندێک دۆمەینی سەرەکیی گشتیی نوێدا (gTLDs) باوە، چونکە ناوەندەکانی تۆمارکردن دەتوانن نرخی بەرزتر بۆ زنجیرە پیتە دیاریکراوەکان وەربگرن.
پێویست ناکات پابەندی یاساکان بیت؛ تەنها لەبیرت بێت:

ئەگەر ناوی دۆمەینێک “بێباوەڕ باش” بێت (زۆر کورت، زۆر گشتی، یان لە زاراوەیەکی سەرەکیی پیشەسازی بچێت)، ئەگەری کەمە بە “نرخێکی ئاسایی” نرخێنرێت.

هەنگاوە سەرەکییەکان پێش تۆمارکردنی داواکارییەکە:

• بە ڕوونی “نرخی نوێکردنەوە” دیاری بکە وەک “چەندە لە ساڵێکدا”.”
• تەنها سەرنج مەخەرە سەر نرخی ساڵی یەکەم لە سەبەتەی کڕینەکەتدا.
• ئەگەر نرخی نوێکردنەوە بە ڕوونی لەسەر لاپەڕەکە دیاری نەکرابوو، بیر لە گۆڕینی ڕێجسترارەکەت بکەرەوە بۆ یەکێکی تر (یان بە سادەیی واز لە کڕینەکە بهێنە).

٧. تەڵەی نوێکردنەوەی ٣: نوێکردنەوەی ئۆتۆماتیکی کارا نەکراوە / میادەی شێوازی پارەدان بەسەرچووە / ئاگادارکردنەوەکانی ئیمەیڵ وەرنەگیراون

باوترین هۆکاری لەدەستدانی ناوی دۆمەین هاکەران نییە، بەڵکو ئەوەیە کە تۆ بە سادەیی لەبیری کردوویت.

٧.١ پەنجەرەی کاتیی بیرخستنەوەی ERRP (پێویستە ئاگاداری ڕێساکانی گشتی بیت)

ئێررپ باسی لێوە کرائاگادارکردنەوە پێش بەسەرچوون دەبێت بە جیا پێشکەش بکرێت. ٢٦–٣٥ ڕۆژ与 ٤–١٠ ڕۆژبارەکە لەوانەیە بە گونجاو لەگەڵ پێداویستییەکانی سیاسەتدا هەژمار بکرێت.
واتە:بەڕاستی دەبێت ئاگادارییەکەت پێبگات، بەڵام ناتوانیت دڵنیا بیتەوە و بڵێیت “بێگومان پێم دەگات”.

٧.٢ شەش ڕێکخستنە نموونەییەکە

1. چالاککردنی نوێکردنەوەی خۆکار
2. شێوازێکی پارەدان ببەستە کە ماوەی کارپێکردنی درێژ بێت (کارتی ڤێرچواڵ بەکارمەهێنە کە ماوەی بەسەرچوونی نزیک بێت).
3. بۆ ئیمەیڵی پەیوەندیی تۆمارکراو، ئیمەیڵێکی هەمیشەیی بەکاربهێنە لەبری ئیمەیڵێکی بنەما-بۆ-دۆمەین (چونکە لەوانەیە ئیمەیڵەکان وەرنەگریت ئەگەر دۆمەینەکە بەسەر بچێت).
4. ئیمەیڵی ئاگادارکردنەوەی تۆمارکەرەکە بخەرە ناو لیستی سپییەکەتەوە (بۆ ئەوەی نەخرێتە ناو فۆڵدەری سپام).
5. بیرخستنەوەکانی ڕۆژژمێر بۆ ناوەکانی دۆمەین دابنێ (٤٥/١٥/٣ ڕۆژ پێش بەسەرچوون)
6. دۆمەینە سەرەکییەکان بۆ چەندین ساڵ لە یەک کاتدا نوێ دەکرێنەوە (بۆ نموونە ٣–٥ ساڵ) بۆ کەمکردنەوەی ئەگەری لەبیرکردن.

٨. تەڵەی نوێکردنەوە ٤: کرێی زۆر بەرزی “ماوەی فێنکبوونەوە” دوای بەسەرچوون، لەگەڵ ئەوەی کە ڕەنگە دۆمەینەکەت بخرێتە زیادکردنەوە.

٨.١ پێویستە دان بە “چەوری ژیانی بەسەرچوون”دا بنێیت.”

وردەکارییەکان لەوانەیە بەپێی پایندە یان تۆمارکەری دیاریکراو جیاواز بن، بەڵام بۆ زۆرێک لە gTLDـەکان پرۆسە گشتییەکە بەم شێوەیەی خوارەوەیە:

وادەی کۆتایی → ماوەی لێخۆشبوون → سڕینەوە → ماوەی گۆڕینەوە (RGP، بە شێوەیەکی گشتی ٣٠ ڕۆژ) → ماوەی سڕینەوە → دووبارە کردنەوەی تۆمارکردن

بەیاننامەی پابەندبوون بە ڕێنماییەکانی ICANNداواکراوە کە تۆمارکەران ڕێگەت پێ بدەن ڕیجێکتبل جۆبۆلۆجی (٣٠ ڕۆژ) فێدکردنەوە/بوژاندنەوەی ناوی دۆمەین پێش بەسەرچوون.

٨.٢ بۆچی فێدەکردنەوە ئەوەندە گرانە؟

بەو پێیەی پرۆسەی “ڕزگارکردنەوە” (redemption) پرۆسەیەکی بوژاندنەوەیە لە ئاستی تۆمارکردنەوەدا، تۆمارکەران بە شێوەیەکی گشتی بڕە پارەیەکی زۆر بەرزتر لە کرێی ستانداردی نوێکردنەوە وەردەگرن ("کرێی ڕزگارکردنەوە/کرێی بوژاندنەوە")، هەروەها ڕێنمایی ERRP داوا لە تۆمارکەران دەکات کە ئەم تێچووانە ئاشکرا بکەن.

٩. تەڵەی نوێکردنەوە ٥: گواستنەوەی بلۆککراو — دەتەوێت تۆمارکەری خۆت بگۆڕیت، بەڵام بۆت دەردەکەوێت کە ناتوانیت بڕۆیت.“

گۆڕینی تۆمارکەران شتێکی تەواو ئاساییە: هەرزانتر، ئاسانتر بۆ بەکارهێنان، پارێزراوتر، و گونجاوترە بۆ تیمەکان.

٩.١ تۆ مافی گواستنەوەت هەیە (بەپێی ڕێکارە دیاریکراوەکە)

ئایکانسیاسەتی گواستنەوەگواستنەوەکان لە نێوان تۆمارکەراندا دەبێت لە ڕێگەی ڕێکارێکی ستانداردکراوی ڕەزامەندیدان و بە ڕێکارنامەی ڕوونەوە ئەنجام بدرێن. بە گشتی، تۆمارکەران دەبێت بتوانن ناوی دۆمەینەکانیان بگوازنەوە (مەگەر بەپێی سیاسەت قەدەغە کرابێت یان لە ماوەی قفڵکردندا بێت، هتد.).

٩.٢ کلیلی شیفت کلیلی گرنگە“

ئەگەر ناتوانیت کۆدی گواستنەوە لە ڕێگەی پۆرتاڵی خزمەتگوزاریی خۆییەوە بەدەست بهێنیت، دەبێت لە تۆمارکەرت داوای بکەیت؛ ئەگەر تۆمارکەر لە ماوەی ٥ ڕۆژدا بەردەست نییەدەتوانیت پێشکەش بکەیتسکاڵاکە بگوازەرەوە。

٩.٣ سیناریۆ باوەکانی ڕەوایی کە لەوانەیە تێیدا “بەکلی” ببەیت (ئەمە خاڵێکی لاواز نییە، بەڵام پێویستە پێشوەختە لێیان ئاگادار بیت)

• ڕەنگە قفڵی گواستنەوە (مەکانیزمی دژە دزینی) بۆ هەژمارە تازە تۆمارکراوەکان دانرابێت.
• گۆڕانکاری لە زانیاریی تۆمارکەرەکەدا لەوانەیە ببێتە هۆی قفڵکردن (بۆ ڕێگریکردن لە گواستنەوەی بێ مۆڵەت).
  سیاسەتەکانی گواستنەوە و میکانیزمەکانی “قفڵکردن” لە ساڵانی دواییدا پەرەسەندنی بەرچاویان بەخۆوە بینیوە.گفتوگۆ و ڕێکخستنی بەردەوام(پێویستە ئاگادار بیت کە “قفڵکردنی هەژمارێک” مەرج نییە بەدنیایەتی بێت، بەڵام “قفڵکردنی هەمیشەیی/ڕەتکردنەوەی دەستگەیشتن” زۆر جێی گومانە).

١٠. نیگەرانییەکانی تایبەتمەندی: تۆ ناتەوێت زانیارییەکان بە شێوەی گشتی ئاشکرا بکەیت، بەڵام لە هەمان کاتدا ناتوانیت “زانیاریی ناڕاست” بەکاربهێنیت.”

١٠.١ “پاراستنی نهێنی” بە شێوەیەکی سەرەکی بریتییە لە شاردنەوەی زانیارییە بەردەستە گشتییەکان، نەک هاندانی پێشکەشکردنی زانیاریی ناڕاست.

لە ڕابردوودا، زۆر کەس دەتوانییان زانیاریی تۆمارکەر لە ڕێگەی گەڕانە گشتییەکانی WHOISەوە ببینن؛ بەڵام، پێشکەوتنەکان لە ڕێساکانی پاراستنی تایبەتمەندی و پەرەسەندنی سیاسەتدا بوونەتە هۆی شاردنەوە یان سڕینەوەی زۆرێک لە زانیارییەکان. ICANN هەروەها “یەکی تایبەت هەیە“پاراستنی داتا و تایبەتمەندی”لاپەڕەکە ڕوونی دەکاتەوە کە چۆن هاوسەنگی لە نێوان دەستڕاگەیشتن بە داتا و پابەندبوون بە ڕێنماییەکانی تایبەتمەندی دەپارێزێت.

سەرباری ئەوەش، لە لە ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ەوە،پڕۆتۆکۆلی دەستگەیشتن بە داتای تۆمارکراو (RDAP) وەک سەرچاوەی باوەڕپێکراو بۆ پرسیارەکانی زانیاریی تۆمارکردنی gTLD، سیستەمی WHOIS وردە وردە لەکار دەخرێت.。
ئەمە واتای ئەوەیە کە شێوازی “زانیاریی گشتی” کە لەمەودوا دەیبینیت، بەردەوام دەبێت لە پەرەسەندن.

بەڵام هەر شتێک کە بە ئاشکرا نمایش بکرێت:ئەو زانیارییانەی تۆمارکردن کە پێشکەشی تۆمارکەر دەکەیت، دەبێت ورد و پشتڕاستکراوە بن.وەنەبا، ڕەنگە هەڵپەسێردرێت یان هەڵبوەشێنرێتەوە.

١٠.٢ ڕێگای دروست: خزمەتگوزارییەکانی تایبەتمەندی/پرۆکسی بەکاربهێنە، نەک سپوفینگ.

ئایکان هەیەخزمەتگوزارییەکانی تایبەتمەندی و پرۆکسیجێبەجێکردنی چوارچێوەی سیاسەتی پاراستنی نهێنی و پرۆگرامی بڕوانامەدان، کە داڕێژراوە بۆ ستانداردکردنی پێداویستییەکان بۆ تۆمارکەران و بریکارەکانیان کە خزمەتگوزارییەکانی پاراستنی نهێنی/پرۆکسی پێشکەش دەکەن.

وەک بەکارهێنەرێکی ئاسایی، تەنها لەبیرت بێت:

• تایبەتمەندیلە پرسیارە گشتییەکاندا، زانیارییە کەسییەکانت بە زانیاریی دابینکەری خزمەتگوزارییەکە بگۆڕە.
• بریکارپێشکەشکارانی خزمەتگوزاری وەک ناونیشانکەری ناونیشی دێنە ئەرک بۆ هەڵگرتن یان ڕەوانەکردن لەبری تۆ (بەپێی مەرجەکانی گرێبەست).

١١. کێشەکانی تایبەتمەندی و پابەندبوون: زانیاریی پەیوەندیی نادروست لەوانەیە ببێتە هۆی ڕاگرتنی دۆمەینەکە.

ئایکان (ICANN) بە ڕوونی ئەو پێداویستی و دەرەنجامانە ڕوون دەکاتەوە کە پەیوەستن بە وردیی داتای تۆمارکردنەوە:

• بە ئەنقەست پێدانی زانیاریی نادروست
• نە نوێکردنەوەی زانیارییەکان لە ماوەی حەوت ڕۆژدا لە دوای ڕوودانی گۆڕانکارییەکان
• وەڵامنەدانەوەی پرسیارەکانی وردبینی لە ماوەی ١٥ ڕۆژدا
  → پێویستە تۆمارکەرانڕاگرتن یان هەڵوەشاندنەوەناوی دۆمەین

هۆکارەکەی ئەمەیە:

• ناتوانیت بەهۆی هۆکاری پاراستنی نهێنییەوە ئیمەیڵێکی هەڵە پێشکەش بکەیت.
• نابێت ڕێگە بدەیت ئیمەیڵی تۆمارکردنی دۆمەینەکە ببێتە هەژمارێکی چاودێری نەکراو.
• نابێت ڕێگە بدەیت بە کارمەندانی دەرەکی کەنتۆری ئیمەیڵەکەت کۆنترۆڵ بکەن (چونکە ئیمەیڵەکانی پشتڕاستکردنەوەت لەدەست دەچێت).

١٢ ئاسایش و تایبەتمەندی بە شێوەیەکی بنەڕەتی پێکەوە بەستراون: تێکچوونی هەژمار = ڕفاندنی دۆمەین

باوترین شێوازی ڕفاندنی دۆمەین “شکاندنی DNS” نییە، بەڵکو:

• دزینی هەژماری تۆمارکەرت بکە
• DNSـەکەت بگۆڕە بۆ ئەوەی ئاماژە بە ماڵپەڕێکی فیشینگ بکات.
• داواکاریی گواستنەوە بۆ تۆمارکەرێکی تر (ئەگەر قفڵ نەکرابێت)

سیاسەتی گواستنەوەکە خۆی چەندین قۆناغی پشتڕاستکردنەوەی تێدایە بۆ کەمکردنەوەی مەترسیی گواستنەوە بێ مۆڵەتەکان.

حەوت شتە هەرە گرنگەکە کە دەبێت ئەنجامی بدەیت:

1. چالاککردنی پشتڕاستکردنەوەی دوو-هەنگاوی (2FA) بۆ هەژماری تۆمارکەرەکەت
2. پشتڕاستکردنەوەی دوو-قۆناغی بۆ هەژماری ئیمەیڵەکەت چالاک بکە (بنیادی سەرەکیی موڵکەکانی دۆمەینەکەت لە بنەڕەتدا ناونیشانی ئیمەیڵەکەتە)
3. قفڵی تۆمارکەر بکەرەوە
4. بۆ براندە ناسراوەکان یان ناوەکانی دۆمەینی بەهای بەرز، ڕەنگە بتەوێت ئاستی بەرزتری قفڵی Registry (کە لەلایەن هەندێک تۆمارکەر و ناوەندە تۆمارکردنەکانەوە پشتگیری دەکرێت) لەبەرچاو بگریت.
5. DNS: چالاککردنی “پشتڕاستکردنەوەی لاوەکی”
6. بە شێوەیەکی بەردەوام بپشکنە بزانە ئایا تۆمارەکانی DNS دەستکاری کراون.
7. ژینگەی تیم لەگەڵ بەڕێوەبردنی مۆڵەت و وردبینی

١٣. ڕێکارێکی ستاندارد بۆ خۆلادان لە کێشەکانی نوێکردنەوە و خاوەندارێتی

ئەمەی خوارەوە نوێنەرایەتیی کەمترین ستانداردی گونجاو دەکات بۆ پرۆسەی کڕینەوە تا بەڕێوەبردنی درێژخایەن.

قۆناغی A: پێش-کڕین (١٠ خولەک)

• ڕوونکردنەوە: کرێی تۆمارکردن، کرێی نوێکردنەوە، کرێی پاراستنی نهێنی، کرێی گەڕاندنەوە (وێنەی شاشە پاشەکەوتکراو)
• دڵنیایی: ئایا دەتوانرێت کۆدی گواستنەوە بە شێوەی سەربەخۆ بەدەست بهێنرێت؟ ئەگەر نا، بەردەوام مەبە لە کڕینەکە (مافی گواستنەوە زۆر گرنگە).
• خۆی لێ بەدوور بگرە: بەستنەوە بە پاکێجێکی “دۆمەینی خۆڕایی” لەوانەیە ببێتە هۆی نەگواستنەوەی.
• ئەگەر تیمەکە بەکاریدەهێنێت: هەژمارەکان بە بەکارهێنانی ناونیشانی ئیمەیڵی کۆمپانیا تۆمار بکەن (ناونیشانی ئیمەیڵی کەسی بەکارمەهێنن).

قۆناغی B: ڕۆژی کڕین (٢٠ خولەک)

• چالاککردن: نوێکردنەوەی خۆکار
• چالاککردن: پشتڕاستکردنەوەی دوو-قۆناغی (2FA)
• ڕێکخستنەکان: ناونیشانی ئیمەیڵ/ژمارەی تەلەفۆنی جێگرەوە (سەربەخۆ لە دۆمەین)
• چالاککردن: قفڵکردنی دۆمەین
• هەڵبگرە: پسوڵەکان، داواکارییەکان، و وێنەی شاشەی زانیاریی ناوی دۆمەین (بۆ ناکۆکییەکانی داهاتوو/قەرەبووکردنەوە/بەڵگەی موڵک)

قۆناغی C: ڕادەستکردن بە تیمی دەرەکی/تیم (٣٠ خولەک)

• تەنها مۆڵەتی DNS یان مۆڵەتی کاتی بدە
• وشەی نهێنیی هەژمارە سەرەکییەکەت بە هیچ کەسێک مەدە.
• لیستی دڵنیایی گواستنەوە دروست بکە: ژمارەی تەلەفۆن، شێوازی وەرگرتنی کۆدەکانی گواستنەوە، بەرواری بەسەرچوون، شێوازی پارەدان، لیستی بەڕێوەبەران

قۆناغی D: وردبینیی ساڵانە (١٥ خولەک)

• پشکنین: تۆمارە سەرکەوتووەکانی نوێکردنەوە و ئەوەی کە ئایا شێوازەکانی پارەدان کاران.
• دڵنیابە: کە ئایا زانیارییەکانی تۆمارکەر/ئیمەیڵی پەیوەندی هێشتا کاران (بۆ خۆلادان لە ڕاگرتن).
• پشکنین بکە بزانە ئایا دەستکاریی DNS کراوە
• پشکنین: بزانە ئایا خزمەتگوزارییەکانی تایبەتمەندی ماوەیان بەسەرچووە (هەندێک خزمەتگوزاریی تایبەتمەندی بە جیاوازی ماوەیان بەسەر دەچێت)

١٤. مەرجە نموونەییەکانی گرێبەست بۆ خاوەندارێتی و گواستنەوەی ناوی دۆمەین

دەتوانیت ئەم مەرجانەی خوارەوە بۆ کۆمپانیای پەرەپێدانی وێبسایت/پێشکەشکاری دەرەکی/ئاژانسەکە بنێریت (یان لە گرێبەست/ئیمەیڵەکەدا دایبنێیت):

1. ناوی تۆمارکەری ناوی دۆمەینەکە دەبێت وەک کەسی یاسایی/کەسی دیاریکراوی لایەنی یەکەم (کڕیار) تۆمار کرابێت.。
2. هەژماری باکئەندی تۆمارکەری ناوی دۆمەین لەلایەن لایەنی یەکەمەوە دروست دەکرێت و هەڵدەگیرێت.; لایەنی B تەنها دەستڕاگەیشتنی تەکنیکیی پێویستی پێدەدرێت (بۆ نموونە، کارپێکردنی DNS) و وشەی نهێنیی هەژماری سەرەکیی لا دەبێت.
3. لایەنی ب لە کاتی گەیاندندا دابین دەکات:
   • لیستی ناوی دۆمەینەکان، بەرواری کۆتاییهاتن، و زانیاریی نرخی نوێکردنەوە (وێنەی شاشە)
   • لیستی تۆمارەکانی DNS
   • شێواز و پرۆسەی بەدەستهێنانی کۆدی ڕەزامەندی (کۆدی گواستنەوە) (یان پشتڕاستکردنەوەی کە لایەنی 'أ' دەتوانێت بە سەربەخۆیی بەدەستی بهێنێت)
4. لایەنی 'ب' بە هیچ شێوەیەک ناتوانێت سنووردارکردن بخاتە سەر مافی لایەنی 'أ' بۆ گواستنەوەی ناوی دۆمەینەکە یان گۆڕینی تۆمارکەرەکە (جگە لە ماوەی هەر قفڵکردنێک کە بە ڕوونی لەلایەن سیاسەتەکانی ICANN/تۆمارگەکانەوە قەدەغە کرابێت).
5. ئەگەر لایەنی 'ب' خزمەتگوزارییەکانی تایبەتمەندی/پرۆکسی پێشکەش بکات، دەبێت بە ڕوونی ئاماژە پێبکرێت کە ئەم خزمەتگوزارییانە مافی کۆنترۆڵکردن یان بەکارهێنانی لایەنی 'أ' بەسەر ناوی دۆمەینەکەدا ناگۆڕن، و لە کاتی ڕاگرتنی خزمەتگوزارییەکەدا، ناوی دۆمەینەکە بە ناوی لایەنی 'أ' بە تۆمارکراوی دەمێنێتەوە.

پرسیارە باوەکان

پ1: دەمەوێت پارێزگاری لە تایبەتمەندیم بکەم. ئایا دەتوانم بە زانیاریی ناڕاست خۆم تۆمار بکەم؟

پێشنیار ناکرێت، و مەترسیی لەگەڵدایە.ئایکان بە ڕوونی دەڵێتزانیاریی ناڕاستی تۆمارکردن، پشتگوێخستنی نوێکردنەوەی زانیارییەکان بە خێرایی، یان وەڵامنەدانەوەی داواکارییەکانی پشتڕاستکردنەوە، لەوانەیە ببێتە هۆی ڕاگرتن یان هەڵوەشاندنەوەی ناوی دۆمەینەکە.
شێوازی دروست ئەوەیە خزمەتگوزارییەکی تایبەتمەندی/پرۆکسی بەکاربهێنیت، نەک خۆت بخەیتە ناو ساختەکارییەوە.

پ٢: ئایا دەتوانم ناوی دۆمەینەکەم وەربگرمەوە دوای ئەوەی ماوەکەی بەسەرچووە؟

زۆربەی کات دەکرێت، بەڵام هەرچەندە درەنگتر بێت، گرانتر دەبێت.پابەندبوون بە ICANNبەیاننامەکە جەخت لەوە دەکاتەوە کە پێویستە تۆمارکەران ڕێگە بە تۆمارکردن بدەن لە ڕیجێکتبل جۆبۆلۆجی (٣٠ ڕۆژ) قەرەبووکردنەوە/چاککردنەوە پێش هەڵوەشاندنەوە (ئەگەر ئەمە سەرکەوتوو نەبوو، دەکرێت سکاڵا تۆمار بکرێت).
بەڵام، کرێ و ڕێکارەکان زۆر قورسترن لە نوێکردنەوەی ئاسایی، بۆیە پێشنیار دەکرێت بە هەڵبژاردنی نوێکردنەوەی ئۆتۆماتیکی خۆتان لە چوونە ناو ماوەی دەرکردن بپارێزن.

پ3: چی بکەم ئەگەر ناوەندەکە کۆدی گواستنەوەکەم پێ نەدات؟

لاپەڕەی پابەندبوون بە ICANNڕوونکردنەوە: ئەگەر تۆمارکەر لە ماوەی پێنج ڕۆژی ڕۆژژمێریسیستەمەکە ژمارەیەکی پشتڕاستکردنەوە (Auth-Code) دابین دەکات، کە دەتوانیت بۆ پێشکەشکردنی سکاڵایەکی گواستنەوە بەکاری بهێنیت.

پ/٤: بۆچی ناتوانم زانیارییەکانی WHOIS بدۆزمەوە؟ ئایا کێشەیەک لە ناوی دۆمەینەکەدا هەیە؟

مەرج نییەڕاگەیاندنی ICANNئاماژە بەوە کراوە کە: لە 2025-01-28 لەمانە بەدواوە، RDAP دەبێتە سەرچاوەی باوەڕپێکراو بۆ پرسیارەکانی زانیاری تۆمارکردنی gTLD، لە کاتێکدا WHOIS وردە وردە لەکار دەخرێت؛ هاوکات، ڕێنماییەکانی پاراستنی تایبەتمەندیش کاریگەرییان لەسەر خانە گشتییەکان دەبێت.

پ٥: ئایا بەکارهێنانی پاراستنی تایبەتمەندی کاریگەری لەسەر SEOی من دەبێت؟

بە گشتی نەخێر. پاراستنی تایبەتمەندی بە شێوەیەکی سەرەکی کاریگەری لەسەر پیشاندانی گشتیی داتای تۆمارکردن هەیە و یەکسان نییە بە شاردنەوەی ناوەڕۆکی وێبسایت. ئەوەی بەڕاستی کاریگەری لەسەر SEO هەیە بریتییە لە کوالێتیی ناوەڕۆک، پێکهاتەی سایت، و ئەزموونی بەکارهێنەر.